Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya COP31'de su güvenliği ve iklim mülteciliğini değerlendirdi | Yıldız Teknik Üniversitesi Ana içeriğe atla

Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya COP31'de su güvenliği ve iklim mülteciliğini değerlendirdi

MEDYADA YTÜ

Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya COP31'de su güvenliği ve iklim mülteciliğini değerlendirdi

18 Kasım 2026 Çarşamba 16:41 Kaynak: HaberTürk
Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya

YTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya, Habertürk’ün COP31 özel yayınında iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Güvenli suya ve sanitasyon hizmetlerine erişimde yaşanan sorunların halk sağlığını tehdit ettiğini belirten Çetinkaya, su krizinin iklim kaynaklı göç hareketlerini artırabileceğine dikkat çekti. 

Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya, Habertürk’ün COP31 özel yayınında Alihan Tok’un sorularını yanıtladı. İklim değişikliğiyle birlikte derinleşen su güvenliği sorununu küresel ölçekte değerlendiren Çetinkaya; temiz suya erişim, sanitasyon altyapısı ve iklim kaynaklı göç arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Okyanusların karbon depolama ve küresel ısınmanın etkilerini dengelemedeki rolünü de ele alan Çetinkaya, deniz ekosistemlerinin korunmasının ormanların korunması kadar önemli olduğunu ifade etti.

Milyarlarca insan güvenli suya erişmekte zorlanıyor

Su güvenliğinin insan sağlığı ve refahıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Prof. Dr. Afşın Yusuf Çetinkaya, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre günümüzde 2,1 milyar insanın güvenli içme suyu hizmetlerine erişimde zorluk yaşadığını aktardı. Bu sorunun yalnızca su kaynaklarının miktarıyla sınırlı olmadığını, suyun insan yaşamı üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Çetinkaya, “Tatlı su kaynaklarına erişimi tek bir noktadan değerlendirmemek lazım. Çünkü tatlı su insan sağlığını etkiliyor, insan sağlığı da insan refahını etkiliyor. Bunların hepsi birbirini tamamlayan kavramlar” dedi.

Sanitasyon eksikliği halk sağlığını tehdit ediyor

Temiz suya erişimin yanı sıra sanitasyon hizmetlerinin de halk sağlığı açısından kritik önem taşıdığına işaret eden Prof. Dr. Çetinkaya, kanalizasyon ve altyapı sistemlerindeki yetersizliklerin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti. Dünya nüfusunun önemli bir bölümünün sanitasyon hizmetlerine erişemediğini ifade eden Çetinkaya, “Dünya nüfusunun yaklaşık 3,4 milyar insanı sanitasyona erişemiyor. Burada sözünü ettiğimiz altyapı sistemleri, özellikle kanalizasyon sistemleri. Suya erişememe ve sanitasyon eksikliği çok büyük bir sağlık krizine sebep olabilir” diye konuştu.

Su krizi iklim kaynaklı göç hareketlerini artırabilir

İklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskısının göç hareketleriyle de bağlantılı olduğunu belirten Prof. Dr. Çetinkaya, Uluslararası Göç Örgütü verilerine göre 2050 yılına kadar 200 milyon insanın iklim kaynaklı nedenlerle yer değiştirme ihtimalinin bulunduğunu söyledi. Su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle insanların yaşadıkları bölgeleri terk etmek zorunda kalabileceğine dikkat çeken Çetinkaya, Türkiye’nin coğrafi konumunun bu süreçte önemli bir başlık olduğunu ifade etti.

Türkiye’nin Orta Doğu ve Asya’dan Avrupa’ya uzanan göç güzergâhları üzerinde bulunduğunu hatırlatan Çetinkaya, su güvenliğinin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda toplumsal ve jeopolitik boyutlarıyla ele alınması gerektiğini belirterek, “İklim değişikliğinin etkileri su krizine sebep oluyor. Su krizi de iklim mülteciliği kavramını doğuruyor. Burada bizim bir şekilde su sorununu çözmemiz, su güvenliğini sağlamamız gerekiyor” dedi.

Okyanuslar küresel ısınmanın etkilerini dengeliyor

Çetinkaya, iklim değişikliğiyle mücadelede deniz ve okyanus ekosistemlerinin rolünün de göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Okyanusların atmosferdeki oksijenin yaklaşık yarısının üretilmesine katkı sağladığını ve küresel ısınma nedeniyle ortaya çıkan fazla ısının büyük bölümünü emdiğini belirten Çetinkaya, ormanların korunmasına gösterilen hassasiyetin deniz ekosistemleri için de gösterilmesi gerektiğini söyledi.

“Ormanlar dünyanın akciğerleri” ifadesinin doğru olmakla birlikte eksik kaldığını belirten Çetinkaya, “Dünyanın en büyük karbon depolama alanları okyanuslar. İklim değişikliği nedeniyle ortaya çıkan fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını okyanuslar absorbe ediyor. Biz ne kadar ormanları koruyorsak en az o kadar da okyanusları, deniz ekosistemini korumamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Deniz ekosistemlerinin kaybı geçim kaynaklarını da etkiliyor

Deniz ekosistemlerinin korunmasının yalnızca doğal yaşamın devamlılığı açısından değil, bu kaynaklara bağlı toplulukların ekonomik ve sosyal yaşamı bakımından da önem taşıdığını kaydeden Çetinkaya, mercan resifleri ve deniz canlılarının oluşturduğu yaşam alanlarının çok sayıda insanı doğrudan veya dolaylı olarak etkilediğini belirtti.

Balıkçılık ve turizm gibi sektörlerin sağlıklı deniz ekosistemlerine bağlı olduğunu vurgulayan Çetinkaya, denizlerdeki biyolojik çeşitlilik kaybının kıyı topluluklarının geçim kaynaklarını da tehdit ettiğine dikkat çekti. Çetinkaya, iklim değişikliğiyle mücadelede karbon emisyonlarının azaltılmasının yanı sıra okyanusların ve deniz ekosistemlerinin korunmasının da öncelikli gündemler arasında yer alması gerektiğini ifade etti.