PROJELER
Tarihi ve Kültürel Mirasımızı Koruma Çalışmaları

Tarihi Mirasımızı Korumak Ve Gelecek Nesillere Aktarmak İçin Çalışıyoruz

İçerisinde birçok tarihi ve kültürel eseri barındıran Yıldız ve Davutpaşa Yerleşkelerindeki ecdat yadigârı Kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılmasına önem veren üniversite yönetimi, tarihi yapıların bakımı ve restorasyonu konusunda konuyla ilgili paydaş kurumlarla birlikte birçok proje yürütmektedir. Üniversitemizin eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerini sürdürdüğü 1.250.000 m2 alanda kurulu Davutpaşa Kampüsünde başta kışla binası olmak üzere tarihi hamam, fırın, çeşme, fil ahırları, Otağ-ı Hümayun ve Sancak Köşkü gibi birçok tarihi yapı bulunmaktadır.

Kışlanın bulunduğu alandaki askeri yerleşimin Bizans dönemine kadar uzandığı; bölgenin, askeri ve saray törenlerine hizmet eden konumda olduğu; İstanbul'un alınması sırasında da askerin konaklamasına hizmet verdiği ve Sultan Mehmed'in otağının burada kurulmuş olduğu söylenmektedir. Bu işlevler Osmanlı döneminde de sürdürülmüş, bölge 15.yy'dan itibaren saray ve askeri törenlere hizmet veren bir alan olmuştur. Davutpaşa Kışlası, II. Mahmud'un (1808-1839) Yeniçeri Ocağı'nı tamamen ortadan kaldırarak yerine oluşturduğu Asakir-i Mansure-i Muhammediye adlı orduya kışla olarak yapılmıştır. Mimarı Krikor Balyan olduğu tahmin edilen yapının 1826-1827 yılında başlanan inşaatı 1831-1832'de bitirilmiştir. Kışla, Balkan Savaşı sırasında onarılarak göçmenlerin barınması için kullanılmıştır.

Tarihi mekanlarda kurulmuş üniversitemizde, başlattığımız Tarihi Mirasın Korunması ve Yaşatılması Projesi ile kültürel mirasımızı yaşatmayı ve gelecek nesillere aktarmayı üniversite olarak en önemli sorumluklarımız arasında görmekteyiz.

 

TARİHİ FIRIN YAPISI

Davutpaşa Kampüsünün girişinde yer alan Tarihi Fırın, II. Abdülhamid (1876-1909) döneminde inşa edilmiştir. 1311/1894 tarihli bir arşiv belgesinden, bu fırının askerlere ve Maltepe Hastanesi’ne gereken ekmeğin sağlanması için yaptırıldığı anlaşılmaktadır. Yapının uzun yıllar gerek Davutpaşa Kışlası gerekse çevrede yer alan Rami Kışlası’na ve diğer askeri birimlere ekmek sağlamada hizmet verdiği bilinmektedir. Yapının giriş cephesinde II. Abdülhamid dönemi Osmanlı Devlet arması ve hemen altında mermer kitabe yer almaktadır.

Uzun bir süre kullanım dışı kalmış olan yapı, içinde çeşitli dönemlerde yapılan müdahalelere rağmen plan şemasını ve birçok yapısal öğesini korumuştur. Yapı, İstanbul I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’nun 01-08-1990 gün ve 2005 sayılı kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. 2016 yılında restorasyonu tamamlanan ve etkin olarak kullanılmayan yapıda, 2019 yılında gerekli bakım ve onarım çalışmaları yapılarak içinde birçok Uygulama Araştırma Merkezinin faaliyet gösterdiği Kültür, Sanat ve Tasarım Merkezi olarak hizmet vermektedir.

  

  

  

  

 

TARİHİ HAMAM YAPISI

Hamam, Davutpaşa Kışlası’nın bir parçası olarak, İstanbul I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’nun 01-08-1990 tarih ve 2005 sayılı kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Kışlanın son dönemlerinde mutfak ve yemekhane olarak kullanılmış hamama bitişik yapı kalıntısı ile birlikte hamamın çok amaçlı salon ve sergi birimi olarak işlevlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda yapıların özgün olan beden duvarları, hamam yapısının tüm mekânları ve günümüze ulaşan özgün detayları korunmuş, mutfakları ve yemekhaneyi oluşturan büyük mekânın içinde yer alan betonarme eklentiler ayıklanmış, yapının özgün olduğu saptanan avlu ve dış mekâna bakan iki beden duvarı korunarak, söz konusu mekânın üzeri ahşap makaslı çatıyla yenilenmiştir. Kışladan günümüze ulaşan özgün yapılar arasında önemli bir yeri olan hamamın restorasyon uygulaması ve çevre düzenlemesi tamamlanarak 2019 yılında çeşitli etkinliklerde kullanılmak üzere faaliyete geçirilmiştir.

  

  

  

 

TARİHİ ÇEŞME

Kışla yöresindeki sular yetersiz kalınca, kışla dışından su getirtilerek 1849’da bir çeşme yapılmıştır 1851-1852 tarihli Moltke Haritası’nda görülen çeşme yapısı, 1980-90’lı yıllarda Otağı Hümâyûn’un yakınına taşınmıştır. Çeşme korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli bir olup ilgili koruma kurulunun onaylı projesine göre restorasyonu 2019 yılında tamamlanmıştır.

 

ASKERȊ YAPI

Davutpaşa Kampüsü’nde kongre merkezinin güneyinde yer alan kışla kompleksine ait askerî işlevli bu yapının da inşa tarihi tam olarak belirlenememiştir. Yapının, özgün pencere ve kapı boşluklarının boyutları, yüksek parapetli pencereler ile yüksek kapıları, ahır binası olarak kullanıldığını düşündürmektedir. İnşa edildiği tarihten günümüze kadar geçen süre içerisinde yapı birçok değişikliğe uğramıştır. Yapının, sonradan açılmış olan bazı giriş kapılarının üzerindeki mermer levhalardan, 1942 yılında kapsamlı bir tadilat geçirdiği, sonrasında idarî yönetim binası olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Yapı, İstanbul I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 01-08-1990 gün ve 2005 sayılı kararıyla korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Yapıya son dönemlerde yapılmış olan niteliksiz müdahalelerin, restitüsyona uygun olarak kaldırılarak, en az müdahale ile tarihi belge ve estetik değerinin korunması restorasyon ilkesi olarak benimsenmiştir. Restorasyonu devam eden yapının işlevi “Misafirhane Binası” olarak belirlenmiş ve avlusuna çelik konstrüksiyonlu, cam örtülü kafeterya birimi yapılmıştır. Yapıdaki restorasyon ve çevre düzenleme çalışmaları kısa bir süre içerisinde tamamlanarak, içinde bulunduğumuz yıl içerisinde faaliyete geçmesi planlanmaktadır. 

  

  

 

SANCAK KÖŞKÜ

Davutpaşa Sahrası’na ait eski yapılarından biridir. Yapım tarihinin 17. yüzyılın ilk çeyreği civarı olduğu düşünülmektedir. Sancak Köşkü’nde sefere çıkacak olan veya seferden dönen ordu ile Sancak-ı Şerif’in hünkâr tarafından kabul ve uğurlama törenleri yapılırdı. Sancak daha sonra merasimle köşkün arz odasına yerleştirilirdi. Padişahların seferlerinde Otağ-ı Hümâyun Davud Paşa Sahrası’nda kurulur ve tuğlar buraya dikilirdi. Serdar-ı Ekrem unvanı ile sadrazamın komuta edeceği seferlerde Sancak-ı Şerif Davud Paşa Sahrası’nda sadrazama teslim edilir ve yine muhteşem bir törenle burada karşılanırdı. Ordu sefere çıkacağı zaman merasim günü Hırka-i Şerif Dairesi’nde Padişah tarafından Sadrazam’a teslim edilen Sancak-ı Şerif, Davutpaşa Sahrası’na götürülür ve Sancak Çadırında veya Sancak Köşkü’nde muhafaza edilirdi. Ordunun seferden gelişinde Otağ-ı Hümayun ve diğer çadırlar tekrar kurulur, tuğlar dikilirdi. Padişah, Sadrazamı çadırın önünde karşılar ve ondan Sancak-ı Şerif’i alırdı. Daha sonra da Sadrazamı Otağ-ı Hümayun binasında kabul ederek hediyeler verirdi. Sancak tekrar Sancak Köşkü’nde muhafazaya alınırdı.

İstanbul I Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 01.08.1990 tarih ve 2005 sayılı kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiştir. Yapının kurulu onaylı rölövesi, restitüsyon ve restorasyon projesi mevcuttur. Sancak Köşkü’nün restorasyonu ile ilgili olarak İstanbul Valiliği nezdinde girişimler başlatılmıştır.

  

On Birinci Kalkınma Planı KÜLTÜR ve SANAT başlığında; Kültürel zenginlik ve çeşitliliğin korunup geliştirilerek gelecek nesillere aktarılması, kültür ve sanat faaliyetlerinin yaygınlaştırılması, millî kültür ve ortak değerler etrafında toplumsal bütünlüğün ve dayanışmanın güçlendirilmesi ile kültürün kalkınmadaki çok boyutlu etkisinin artırılması temel amaç olarak belirlenmiştir

Devletin koyduğu milli hedeflere katkıyı başarının en büyük ölçütü olarak kabul eden üniversite yönetimimiz bu milli hedefe ulaşmak için oluşturulan politika ve tedbirler kapsamında üniversitemizin bu alandaki bilgi birikimini ve tecrübesini sahaya yansıtmak için eğitim ve öğretim alanında; Mimarlık Fakültesi bünyesinde Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümünü, taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve onarımı alanında ülkemizin nitelikli meslek elemanlarını yetiştirmek amacıyla kurulmuş ve 2019 yılından itibaren öğrenci almaya başlamıştır. Sanat ve Tasarım Fakültesi bünyesinde Grafik Tasarımı ve Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümleri kurularak, Grafik Tasarım Bölümüne 2019 yılından itibaren öğrenci alımına başlanılmıştır.

Diğer taraftan Ar-Ge faaliyetleri kapsamında üniversitemiz konuda uzman akademisyenlerini harekete geçirerek Ulusal Restorasyon Mükemmeliyet Merkezi kurulmasına yönelik çalışmalara hız vermiştir.